Polskie Radio
Polonia
Autorzy opowiadają w podcaście jak idee i wydarzenia historyczne (systemy polityczne, wojny, władcy) wpływały na kulturę (literaturę, film, sztukę) oraz o tym, jaki był prawdziwy sens tych wydarzeń i co z nich pozostało w naszej pamięci.
Jak powstał Komitet Obrony Robotników. Jakie konsekwencje przyniosło jego działanie?
Rozmowa Michała Wójcika ze Zbigniewem Gluzą, wieloletnim szefem Ośrodka Karta, o tym jak powstał Komitet Obrony Robotników. I jakie konsekwencje przyniosło jego działanie w latach 70. I 80.
Aleksander Korab o Polakach w USA - emigracja dawniej i dziś
Gościem Michała Wójcika jest polski dziennikarz Aleksander Korab, autor książki "Chory (k)raj. Jak naprawdę żyje się w Ameryce". W audycji opowiada o życiu Polaków na emigracji przed laty, a także dzisiaj. Jak wygląda aktualnie ich rola w USA? Czy Ameryka stała się dla nich realnie ojczyzną?
Prof. Andrzej Chwalba o polsko-niemieckich relacjach
Rozmowa z prof. Andrzejem Chwalbą o skomplikowanych polsko-niemieckich relacjach, sięgających początków państwa polskiego. Prof. Andrzej Chwalba jest współautorem nowej książki "Nie będzie Niemiec… Polska-Niemcy. Tysiąc lat wojny i pokoju".
"Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle"
Jak muzyka odzwierciedlała rzeczywistość PRL-u? O cenzurze, codzienności, fascynacji Zachodem i muzyce jako przestrzeni buntu opowiedział Krzysztof Banach, kurator wystawy "Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle".
Muzyka lat 80. XX wieku. Jakie treści udawało się przemycać autorom tekstów?
Tym razem o muzyce lat 80. ubiegłego wieku. Jakie treści udawało się przemycać autorom tekstów z tamtych lat? Jak funkcjonowały młode, rockowe zespoły? Czy walczyły z opiniami cenzorów? Gościem Marka Stremeckiego jest muzyk i dziennikarz muzyczny Jarosław Szubrycht.
Jak bardzo PRL-owska cenzura ingerowała w słowa piosenek?
W Historii bliskiej polska piosenka z czasów PRL-u. Jak bardzo cenzura ingerowała w słowa piosenek? Do jakich krajów mogli wyjeżdżać polscy artyści? Jak brak papieru i kleju wpływał na wydawanie płyt? O tym z Markiem Stremeckim rozmawia dr Karolina Bittner z Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu, autorka książki "Partia z piosenką, piosenka z partią".
O początkach i historii największych polskich festiwali opowiada Piotr Metz
Lata PRL-u to czas powstawania piosenek, w których ukryty był przekaz, którego miała nie rozszyfrować cenzura. To także moment rozpoczęcia działalności polskich festiwali muzycznych i pojawiania się na scenie wykonawców i zespołów, z których niektóre funkcjonują do dziś. Gościem Marka Stremeckiego jest Piotr Metz.
"Nieobojętny. 100 portretów Mariana Turskiego". Nieoczywisty portret bohatera
Gościem w Historii bliskiej jest Marek Zając: autor książki "Nieobojętny. 100 portretów Mariana Turskiego". Zamiast tradycyjnej biografii, to książka składająca się ze stu krótkich portretów i anegdot. Autor w audycji przedstawia Mariana Turskiego nie tylko jako świadka historii czy autorytet moralny, ale też jako ciepłego, dowcipnego człowieka, którego życie wypełnione było wieloma pasjami.
Co dokładnie wydarzyło się na Wołyniu?
Co dokładnie wydarzyło się w lipcu 1943 roku na Wołyniu? Co doprowadziło do tych wydarzeń i jakie były ich konsekwencje? Gościem Marka Stremeckiego jest historyk z Muzeum Historii Polski: Grzegorz Rutkowski.
Co wiemy o mordzie w Jedwabnem?
W "Historii bliskiej" rozmowa Michała Wójcika z dr Krzysztofem Persakiem, badaczem dziejów najnowszych Polski, o masowym mordzie z 10 lipca 1941 roku, który miał miejsce w Jedwabnem. Krzysztof Persak wspólnie z Pawłem Machcewiczem zredagował dwutomowy zbiór studiów i dokumentów "Wokół Jedwabnego", w którym podsumowany został stan wiedzy historycznej i wyniki śledztwa IPN w tej sprawie.
O wydarzeniach poznańskiego Czerwca mówi Karolina Bittner
Rozmowa o Poznańskim Czerwcu, pierwszym w PRL-u strajku generalnym i demonstracjach ulicznych, które miały miejsce pod koniec czerwca 1956 w Poznaniu. Samo wydarzenie było przez propagandę PRL bagatelizowane jako „wypadki czerwcowe” i przez wiele lat nie wolno było o nim mówić. O tamtych dniach w rozmowie z Markiem Stremeckim opowiada historyk Karolina Bittner.
Czerwiec 1976. Genezę, przebieg i konsekwencje robotniczych protestów w PRL
Dr Paweł Sasanka autor książki "Czerwiec 1976. Geneza, przebieg, konsekwencje". To przełomowa monografia historyczna , która stanowi pierwsze tak kompleksowe, naukowe opracowanie robotniczych protestów w PRL, które brutalnie stłumiono w Radomiu, Ursusie oraz Płocku.
Polsko-ukraińskie relacje w cieniu Wołynia
W "Historii bliskiej" rozmowa Michała Wójcika z dziennikarzem I reportażystą, Pawłem Reszką o Wołyniu i w tym kontekście o polsko-ukraińskich relacjach. Pretekstem do rozmowy jest decyzja Prezydenta Zełeńskiego o nadaniu Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych "Północ" Sił Zbrojnych Ukrainy imienia "Bohaterów UPA".
"Wielka gra. Opera Władysława IV". Fenomen pierwszej sceny operowej w Polsce z XVII wieku
W "Historii bliskiej" rozmowa o czasach króla Władysława IV i fenomenie pierwszej sceny operowej w Polsce z XVII wieku. Gościem Michała Wójcika jest kurator wystawy "Wielka gra. Opera Władysława IV": dr Jacek Żukowski.
Mundiale z przeszłości. Czy w PRL-u kibice mogli cieszyć się sportowymi emocjami?
W "Historii bliskiej" czas na rozmowy o piłce nożnej i Mistrzostwach Świata. Zwłaszcza tych, które odbywały się w czasach PRL-u. Czy polscy kibice mogli pojawiać się na trybunach, żeby dopingować zawodników? Czy wśród piłkarzy byli tacy, którzy z zagranicznych wyjazdów nie wracali do Polski? Gościem Marka Stremeckiego jest dziennikarz sportowy Przemysław Babiarz.
Dlaczego Polacy emigrowali do Teksasu i Brazylii?
Opowieść o losach XIX-wiecznej emigracji Polaków do Teksasu i Brazylii. Dlaczego akurat tam? Kto namówił ludzi ze Śląska i innych regionów Polski na wyprawę bez powrotu za ocean? Gośćmi Michała Wójcika są Ewa Winnicka, autorka reportażu "Miasteczko Panna Maria. Polacy na Dzikim Zachodzie", oraz Wojciech Lada, autor książki "Za chlebem. Polscy chłopi w poszukiwaniu ziemi obiecanej".
Jak w PRL-u działała propaganda?
Polacy mieli z nią do czynienia od zakończenia II wojny światowej, aż do 1989 roku. Jej szczególnie znanym głosem w latach 80. stał się ówczesny rzecznik rządu: Jerzy Urban, który zmierzyć się musiał między innymi z przekazywaniem informacji o wybuchu elektrowni w Czarnobylu, którego 40 rocznicę obchodziliśmy niedawno. Gościem Marka Stremeckiego jest tym razem historyk, Maciej Korkuć.
Przewrót majowy. Czy zamach Piłsudskiego był koniecznością?
Rozmowa z Andrzejem Chwalbą o jednym z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń II Rzeczypospolitej — przewrocie majowym z 1926 roku. Czy zamach stanu Józefa Piłsudskiego był koniecznością polityczną, czy końcem demokratycznych aspiracji młodego państwa? Jak wyglądały kulisy trzydniowych walk w Warszawie i jakie konsekwencje przewrót przyniósł Polsce na kolejne lata? W rozmowie przyglądamy się napięciom politycznym epoki, roli armii, społecznym reakcjom oraz temu, jak przewrót majowy jest oceniany po stu latach.
Historia odzyskiwania polskich dzieł sztuki zagrabionych podczas II wojny światowej
Punktem wyjścia do rozmowy jest 80. rocznica powrotu do Krakowa słynnego ołtarza Wita Stwosza – jednego z najcenniejszych zabytków polskiego dziedzictwa. Gościem Marka Stremeckiego jest Agata Wolska – historyk sztuki z Krakowa, wieloletnia kierownik Archiwum i Zbiorów Bazyliki Mariackiej oraz autorka książki "Zagrabiony, odzyskany. Historia powrotu ołtarza Wita Stwosza do Krakowa". W rozmowie przybliża kulisy grabieży, dramatyczne losy ołtarza w czasie wojny oraz proces jego odzyskania i powrotu na swoje miejsce.
Jak w powojennej Polsce obchodzono święto 3 Maja?
Historia bliska tym razem związana jest z czasami uchwalenia Konstytucji 3 Maja i latami późniejszymi, kiedy starano się ten wyjątkowy czas w naszej historii świętować. A w jaki sposób traktowano święto 3 Maja w powojennej Polsce? Jak odnosiła się do niego władza. Czy za pamiętanie o Konstytucji od 1945 roku groziły represje? Gościem Marka Stremeckiego jest profesor Michał Kopczyński, historyk.
Polscy naukowcy nad Nilem. Co przez lata udało się odkryć w Egipcie?
W Historii bliskiej podróż do Egiptu. Co nad Nilem udało się na przestrzeni lat odkryć polskim naukowcom? Czego poszukują teraz? Gościem Michała Wójcika jest Tomasz Bonek, dziennikarz i podróżnik, autor wydanej niedawno książki "Egipt. Śladami starożytnych królowych I ich polskich odkrywców".
Jak wyglądały obchody chrztu Polski w 1966 roku
W "Historii bliskiej" tym razem rozmowa o 1966 roku. Jak dokładnie 60 lat temu świętowano rocznicę chrztu Polski i początki polskiej państwowości? Przyjrzymy się, jak wyglądały oficjalne obchody i jaka była ich atmosfera. Czy władza była skłonna współdziałać z Kościołem, czy raczej dochodziło do napięć i rywalizacji o sposób świętowania tej rocznicy? O tych wydarzeniach opowiedział profesor Andrzej Chwalba.
86. rocznica Zbrodni Katyńskiej
3 kwietnia 1940 roku rozpoczęto likwidację obozu w Kozielska, a osadzonych tam Polakow rozstrzelano. W kolejnych tygodniach 1940 roku następni polscy oficerowie, żołnierze i policjanci zabijani byli w katyńskim lesie. W 86 rocznicę tamtych wydarzeń w Historii bliskiej Marek Stremecki rozmawia z historykiem Grzegorzem Rutkowskim.
Czy w DNA polskiej historii są zbrojne powstania?
Insurekcja kościuszkowska, rokosz Lubomirskiego, powstanie listopadowe, powstanie styczniowe, Powstanie Warszawskie... to tylko część polskich czynów zbrojnych, o których czytamy w książkach opisujących dzieje Polski. Czy więc powstania mamy wpisane w DNA naszej historii? Gościem Michała Wójcika w najnowszej Historii bliskiej jest Mirosław Maciorowski, autor książki "Powstańcy. Marzyciele i realiści. Historia na nowo opowiedziana".
Kim była Helena Wolińska?
W Historii bliskiej rozmowa o Helenie Wolińskiej, prokuratorce, która stała się symbolem stalinowskich zbrodni i inspiracją postaci jednej z bohaterek oscarowej Idy. Gościem Michała Wójcika jest Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz, autorka książki "Stygmat. Helena Wolińska i Włodzimierz Brus".
Jak traktowano kobiety w PRL-u?
W Historii bliskiej rozmowa o kobietach w PRL-u. Jak były społecznie traktowano? Jakie nowe role im przypisano? Czego władza oczekiwała od nich w powojennej Polsce? Czy system odbierał im kobiecość? Gościem Michała Wójcika jest historyk Błażej Brzostek.
Jak wyglądało niemieckie osadnictwo na ziemiach polskich?
W "Historii bliskiej" spotkanie z Maciejem Falkowskim, autorem książki "Nasi Niemcy". Jak wyglądało niemieckie osadnictwo na ziemiach polskich? Kiedy pojawili się wśród nas pierwsi Niemcy? W jakich sposób byli traktowani? Jak zmienił się stosunek do nich po II wojnie światowej, w czasach PRL-u?
Państwo pierwszych Piastów. Jak wyglądały ceremoniał dworski i hierarchia urzędników?
Gościem Michała Wójcika w Historii bliskiej jest prof. Andrzej Pleszczynski, mediewista, autor książki o Bolesławie Chrobrym, w której zajmuje się państwem pierwszych Piastów. Ceremoniał dworski, sytuacja międzynarodowa, hierarchia urzędników państwowych to tematy rozmowy.
W jaki sposób Andrzej Wajda reagował na wydarzenia historyczne?
Twórczość Andrzeja Wajdy i postać samego reżysera to temat Historii bliskiej. Gościem Marka Stremeckiego jest profesor Tadeusz Lubelski, historyk filmu, który postrzega Wajdę jako człowieka, na którym historia wywarła szczególne znaczenie.
"Czarująca poetka". Co warto wiedzieć o M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?
Tym razem rozmawiamy o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Gościem Michała Wójcika jest Joanna Jurgała-Jureczka, autorka książki "Czarująca poetka", biografii opartej na archwaliach, dokumentach I przekazach dotyczących Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.
Od pierwszego polskiego medalu na zimowych IO po sukcesy z czasów PRL
70 lat temu, w Cortina d'Ampezzo odbyły się Zimowe Igrzyska. Pierwsze zimowe, podczas których Polska wywalczyła medal. W kombinacji norweskiej zdobył go Franciszek Gąsienica Groń. W "Historii bliskiej" wspominamy tamte osiągnięcia i inne sukcesy polskich sportowców z czasów PRL. Gośćmi Marka Stremeckiego są: dziennikarz Jerzy Cierpiatka i historyk sportu Robert Gawkowski.
Jak potoczyły się losy niemieckich zbrodniarzy?
W Historii bliskiej gościem Marka Stremeckiego jest historyk Filip Gańczak, autor książki "Polakożercy" o Ludolfie von Alvenslebenie, zbrodniarzu wojennym, nazywanym katem Kujaw. W jaki sposób niemieccy zbrodniarze byli karani? Ilu z nich udało się zbiec? Ilu zostało złapanych?
Gustaw Herling-Grudziński w korespondencji
W Historii bliskiej opowieść o Gustawie Herlingu-Grudzińskim w związku z wydaną niedawno książką Józefa Żuka Opalińskiego, teatrologa, literaturoznawcy, reżysera: "Zamieszkałbym w Krakowie. Korespondencje I rozmowy". Książka to zapis wieloletnich kontaktów z wybitnym polskim pisarzem, z którym autor w 1980 roku spotkał się po raz pierwszy w Neapolu.
Wyzwolenie obozu Auschwitz Birkenau. Strategia ocalenia
Rozmowa o wyzwoleniu obozu koncentracyjnego i obozu zagłady Auschwitz Birkenau. Gościem Michała Wójcika jest dr Wanda Witek-Malicka z obozowego Centrum Badań, honorowa członkini Stowarzyszenia Więźniów – Byłych Dzieci Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych, autorka książki "Zlagrowani, strategie przystosowawcze więźniów KL Auschwitz". Rozmowa dotyczy miedzy innymi właśnie tych strategii ocalenia, ale także szczegółów z dnia wyzwolenia obozu.
W jaki sposób przebiegała odbudowa Zamku Królewskiego w Warszawie?
Tym razem o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie. Dlaczego decyzję o odbudowie podjęto dopiero 25 lat po wojnie? Czy budowla z naszych czasów jest wierną kopią tej sprzed 1939 roku? Co miało się mieścić w zamkowych wnętrzach po odbudowie? Gościem Marka Stremeckiego jest Małgorzata Omilanowska, dyrektorka Zamku Królewskiego w Warszawie.
Polskie Radio z dostępem do archiwalnych nagrań paryskiej "Kultury"
Rozmowa o paryskiej Kulturze i jej twórcy Jerzym Giedroyciu, a także o archiwach, które z podparyskiej siedziby tego niezwykłego miejsca trafiają do Polskiego Radia. Gośćmi Michała Wójcika są: Andrzej Mietkowski dyrektor archiwum Polskiego Radia i Rahał Habielski, historyk.
Jak zmieniały się stosunki polsko-ukraińskie?
Michał Wójcik rozmawia o historii stosunków polsko-ukraińskich. Między innymi o rzezi wołyńskiej. Gościem jest tym razem Bogdan Hud, profesor Uniwersytetu Lwowskiego I Warszawskiego.
Antoni Słonimski - poeta, dramatopisarz, założyciel kabaretu "Pod Picadorem"
Rozmowa o Antonim Słonimskim - poecie, dramatopisarzu, założycielu kabaretu "Pod Picadorem" i grupy literackiej "Slamander", człowieku, który wsławił się niezwykłym poczuciem humoru. Michałowi Wójcikowi opowiada o nim autor książek biograficznych, Mariusz Urbanek.
Magnat prasowy XX-lecia międzywojennego. Kim był Marian Dąbrowski?
W Historii bliskiej tym razem o magnacie prasowym z czasów dwudziestolecia międzywojennego: Marianie Dąbrowskim, twórcy między innymi "Ilustrowanego Kuryera Codziennego" oraz zaprzepaszczeniu jego dorobku i fortuny w czasach PRL-u. Gościem Marka Stremeckiego jest Piotr Legutko, autor książki "Magnat pałacu prasy".
Jak wygląda rozliczanie zbrodni wojennych?
Gościem Michała Wójcika w Historii bliskiej jest Steve Crawshaw, brytyjski dziennikarz, pisarz, działacz na rzecz praw człowieka, który od 1978 roku mieszkał przez trzy lata w Polsce. Jest autorem wielu książek, a najnowsza z nich to: "Ukarać bezkarnych. Zbrodnie wojenne i walka o sprawiedliwość". To właśnie ona jest pretekstem do spotkania z autorem.
Con cuenta puedes dejar de 1 a 5 micrófonos. El público ve la media; tu comentario corto lo ves solo tú.
Aún no hay micrófonos. Sé el primero.
Entrar para dejar micrófonos.
